عزت الله مولايى نيا همدانى
243
نسخ در قرآن ( فارسى )
پيروان نظريهء ابو مسلم اصفهانى در دو قرن چهارده و پانزده 1 - ميرزا ولى اللّه سرابى فرزند هاشم ، از پژوهشگران پرتلاش عصر مشروطيّت و از نگارشگران خطّه آذربايجان شرقى و از انقلابيّون دورهء رضاخانى است . « ولى اللّه سرابى » با نظريّهء پديدهء « نسخ » مخالفت ورزيده و جهت اثبات ديدگاه خويش ، كتابى را تحت عنوان « اثبات الايات ، أو نسخ النسخ عن كرامة القرآن » سامان داده و براى اثبات نظريّهاش ، بر دلايل عقلى و نقلى فراوانى دست يازيده و در 221 صفحه ، تمامى موارد وقوع نسخ را يكى پس از ديگرى به نقد مىكشد . اين كتاب ، فاقد هرگونه نظم و چينش عالمانه و فصلبندى مناسب است . و با بيان مطالبى چند در مورد صيانت قرآن كريم از هرگونه تحريف ، امكان وقوع هرگونه « نسخى » را در مورد آيات قرآن ، انكار كرده و آنگاه پابهپاى دعاوى وقوع « نسخ » همراه نظريّه پردازان وقوع نسخ حركت نموده و همهء آن موارد را به نقد كشيده و از منظر عقل و نقل بدانها پاسخ مىدهد . آقاى ولى اللّه سرابى در تمامى مباحث كتاب ، از شيوهء جدل استفاده كرده و با كم توجهى كامل بر روش برهان ، نه به اجماع قاطع امّت اسلامى ارج مىنهد و نه به روايتها و احاديث متواتر المعنى ، و آيات سهگانه را هم توجيه مىنمايد . نويسنده ضمن اينكه به طور كلى منكر وقوع نسخ در قرآن است ، مواردى را كه توسط عالمان اهل سنت و گاهى نيز توسط برخى از پژوهشگران شيعه ادعاى نسخ شده و لكن در واقع از موارد استثنا و يا تخصيص و . . . بوده با تكيه بر پايهء تعريف صحيح نسخ ، پاسخ مىدهد « 1 » .
--> ( 1 ) ميرزا ولى اللّه سرابى در سال 1330 هجرى قمرى در « شيرچين » از نواحى شهرستان سراب ، چشم به جهان گشود . و پس از گذراندن دوران تحصيل در شهرستان تبريز بر اثر فشار رژيم رضا خان بار ديگر به سراب رفته و در همان اوان غوغاى رضاخانى و اوج استعمار انگليس ، دست به قلم زده و نوشتههاى گوناگونى نوشت . از جمله كتاب مورد بحث ما مىباشد . و از تاريخ درگذشت وى اطلاعى به دست نياورديم . از جمله آثار ديگر او كتابهاى ذيل است :